Europejskie organizacje zajmujące się transportem kolejowym i transportem kombinowanym wezwały Komisję Europejską do uznania wkładu kolei w dekarbonizację w ramach zbliżającego się przeglądu unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji.
Oczekuje się, że Komisja przedstawi wniosek dotyczący zmiany systemu handlu uprawnieniami do emisji (ETS) 17 lipca 2026 r., dostosowując rynek emisji dwutlenku węgla do unijnego celu klimatycznego na rok 2040 oraz celów w zakresie konkurencyjności.
W wspólnym oświadczeniu stowarzyszenia argumentują, że dochody z systemu handlu uprawnieniami do emisji (ETS) powinny być wykorzystywane do nagradzania sektorów, które już ograniczyły emisje, oraz do wspierania dalszego przesunięcia transportu na kolej.
Zwracają uwagę, że ponad 80% ruchu kolejowego w UE jest już zelektryfikowane, podczas gdy na kolej przypada mniej niż 1% emisji gazów cieplarnianych w transporcie. Jednocześnie zelektryfikowana kolej jest pośrednio narażona na koszty związane z systemem handlu uprawnieniami do emisji (ETS) poprzez rynek energii elektrycznej.
Zgodnie z oświadczeniem koszty związane z systemem handlu uprawnieniami do emisji (ETS), ponoszone przez zelektryfikowany transport kolejowy w całej UE-27, wynoszą około 571 mln euro rocznie przy cenie uprawnień do emisji wynoszącej 79,36 euro za tonę CO₂. Jeśli cena uprawnień do emisji wzrośnie do 110 euro za tonę w 2027 r., roczny koszt ten może przekroczyć 790 mln euro.
Stowarzyszenia nie domagają się wyłączenia kolei z systemu handlu uprawnieniami do emisji (ETS). Chcą natomiast, aby część dochodów z tego tytułu powróciła do sektora w postaci inwestycji w rozbudowę zdolności przewozowych kolei pasażerskiej i towarowej.
Proponowane priorytety obejmują szybką kolej pasażerską, kolej regionalną i miejską, korytarze transportu towarowego, elektryfikację terminali i zajezdni, zasilanie trakcyjne, modernizację taboru kolejowego oraz narzędzia zwiększające możliwości cyfrowe.
W odniesieniu do transportu towarowego w oświadczeniu podkreślono, że codziennie odjeżdża około 1 000 pociągów intermodalnych, łączących około 1 300 terminali w całej Europie. Według sygnatariuszy przejście z transportu drogowego na kolejowy oraz transport kombinowany może zmniejszyć zużycie energii na tonokilometr nawet o 70%, a emisję dwutlenku węgla o 60–90%.
Jednak transport kolejowy towarów nadal pozostaje daleko od wyznaczonego przez UE celu, jakim jest osiągnięcie 30-procentowego udziału w rynku do 2030 roku. Stowarzyszenia wymieniają jako główne przeszkody ograniczenia infrastrukturalne, niewystarczającą liczbę tras towarowych, trasy pociągowe o długości poniżej 740 metrów, niepełną interoperacyjność transgraniczną oraz ograniczone finansowanie terminali intermodalnych.
W oświadczeniu wzywa się, aby instrumenty finansowania oparte na systemie handlu uprawnieniami do emisji (ETS) – w tym Fundusz Innowacji, Fundusz Modernizacji, Fundusz Klimatyczno-Społeczny, ETS2 oraz przyszłe narzędzia inwestycyjne w ramach ETS – nadawały priorytet projektom kolejowym, które zapewniają wymierną redukcję emisji dwutlenku węgla.
Sygnatariusze twierdzą również, że przejście na inne środki transportu może przynieść natychmiastową redukcję emisji, podczas gdy wdrożenie na szeroką skalę rozwiązań technologicznych służących dekarbonizacji w innych rodzajach transportu może zająć więcej czasu.
Wspólne oświadczenie podpisały organizacje: AERRL, ALLRAIL, CER, ERFA, EIM, UIP, UIRR oraz UNIFE.
