Cyfryzacja przekształciła kolej w połączony ekosystem, w którym pociągi, urządzenia sygnalizacyjne, centra sterowania i dane operacyjne komunikują się ze sobą. Ta łączność poprawia wydajność operacyjną i bezpieczeństwo, ale jednocześnie otwiera nowe ścieżki dla cyberataków. Pojedynczy zainfekowany punkt dostępu może zakłócić operacje, spowodować wyciek danych, a nawet zagrozić bezpieczeństwu pasażerów. Aby zapobiec takim sytuacjom na poziomie ogólnokrajowym, nowa ustawa o cyberbezpieczeństwie nr 264/2025 Coll. (nZKB), obowiązująca od 1 listopada 2025 r., wprowadza do czeskiego ustawodawstwa wymogi europejskiej dyrektywy NIS2. Dzięki nZKB cyberbezpieczeństwo staje się obowiązkiem, a nie zaleceniem.
Výzkumný Ústav Železniční, a.s. (VUZ)wspiera organizacje w przygotowaniach do nowych wymagań jako specjalistyczny partner w zakresie cyberbezpieczeństwa systemów kolejowych, operacji przemysłowych i infrastruktury miejskiej. VUZ łączy wiedzę specjalistyczną w zakresie technologii kolejowej, IT i testowania, umożliwiając zrozumienie specyficznych wymagań infrastruktury krytycznej, a także realiów operacyjnych często pomijanych przez standardowe firmy konsultingowe IT. Przeprowadza testy odporności systemów zgodnie z międzynarodowymi normami ISO 27000, IEC 62443 i CENELEC 50701, przeprowadza testy penetracyjne, ocenia architektury bezpieczeństwa i wydaje certyfikaty zgodności. Celem jest nie tylko spełnienie wymogów prawnych, ale przede wszystkim ochrona operacji, danych oraz zaufania pasażerów i klientów.
nZKB, oparte na NIS2, stanowi odpowiedź na rosnącą liczbę cyberataków i rozszerza obowiązek zapewnienia cyberbezpieczeństwa na ponad dwadzieścia sektorów, w tym transport, przemysł, energetykę, opiekę zdrowotną i usługi cyfrowe. Nowe prawo będzie miało wpływ na około dziewięć tysięcy organizacji w Czechach, głównie średnich i dużych przedsiębiorstw zatrudniających ponad 50 pracowników lub o obrotach przekraczających 10 milionów euro. Dotyczy to przedsiębiorstw kolejowych, zarządców infrastruktury, firm produkcyjnych, dostawców technologii i usługodawców. Każdy podmiot będzie musiał wykazać, że aktywnie zarządza ryzykiem, ocenia słabe punkty, chroni informacje i potrafi skutecznie reagować na incydenty.
Firmy podlegające tzw. systemowi wyższych zobowiązań będą musiały przeprowadzać testy penetracyjne co najmniej raz na dwa lata i skanować swoje systemy pod kątem luk w zabezpieczeniach co najmniej raz w roku. Celem jest wykrycie słabych punktów, zanim atakujący będzie mógł je wykorzystać. Rejestracja podmiotów regulowanych rozpoczęła się 1 listopada 2025 r., a organizacje muszą zgłosić swoje usługi regulowane na portalu NÚKIB do końca roku. Od momentu wydania decyzji o rejestracji rozpoczyna się roczny okres, w którym organizacje muszą stopniowo rozpocząć wdrażanie zalecanych środków bezpieczeństwa.
Nowa ustawa o cyberbezpieczeństwie to jednak nie tylko obowiązek prawny - to także test wiarygodności. Organizacje, które przygotują się na czas, zyskają silną przewagę konkurencyjną. Będą wyglądać bardziej profesjonalnie, sprawniej przejdą audyty, spełnią wymagania klientów, przyciągną inwestorów, a także unikną kar i sytuacji kryzysowych. Ci, którzy opóźniają przygotowania, ryzykują nie tylko sankcje, ale także utratę reputacji i możliwości biznesowych. Cyberbezpieczeństwo staje się zatem częścią strategii biznesowej i niezbędnym elementem długoterminowej stabilności z wyraźnym zwrotem z inwestycji.
Wiele organizacji zakłada, że sama certyfikacja ISO/IEC 27001 jest wystarczająca do spełnienia wymagań. Norma ta stanowi ważny fundament zarządzania bezpieczeństwem informacji, ale sama w sobie nie jest wystarczająca. nZKB wprowadza konkretne i wiążące wymagania - na przykład metodę zarządzania ryzykiem i aktywami, zasady zarządzania hasłami, tożsamością i dostępem, procedury zgłaszania incydentów oraz szczegółowe wymagania dotyczące dokumentacji i nadzoru. Osiągnięcie zgodności wymaga zatem rozszerzenia istniejącego systemu bezpieczeństwa o elementy odpowiadające czeskim przepisom i normom sektorowym. Tylko ich integracja zapewni rzeczywistą ochronę operacyjną i gotowość zarówno na audyty, jak i praktyczne zagrożenia.
