Firma zakończyła już program nabywania gruntów pod pierwszy odcinek planowanej sieci kolei dużych prędkości o kształcie litery „Y”, która połączy Warszawę, Łódź i przyszłe lotnisko krajowe.
Program obejmował 206 przygotowanych działek przeznaczonych pod budowę nowej linii kolejowej. Spośród nich nabyto 169 działek, co stanowi ponad 80% kwalifikujących się nieruchomości, których właściciele mogli wziąć udział w programie.
Pierwszy akt notarialny w ramach programu podpisano w marcu 2025 roku. Program skupiał się przede wszystkim na nieruchomościach przygotowanych pod budowę linii kolejowej nr 85, pierwszego odcinka linii dużych prędkości planowanego między Warszawą a Łodzią.
W przypadku nieruchomości, które nie zostały nabyte na zasadach dobrowolnych, firma informuje, że trwają obecnie ostatnie formalności. Pozostałe grunty zostaną nabyte w drodze wywłaszczenia lub objęte ograniczeniami użytkowania w zamian za odszkodowanie. Wywłaszczenie wynikające z decyzji dotyczących lokalizacji linii kolejowej ma dotyczyć wyłącznie obszaru ściśle niezbędnego do realizacji projektu, co w wielu przypadkach może oznaczać jedynie część danej nieruchomości.
Model dobrowolnego wykupu oferował właścicielom dwie główne opcje. Pierwsza opierała się na stawkach wartości odtworzeniowej bez uwzględnienia zużycia nieruchomości. Druga pozwalała na zastosowanie premii wyceny w wysokości 20% w przypadku gruntów niezabudowanych oraz 40% w przypadku budynków, obiektów inżynieryjnych i innych elementów, w tym domów, budynków gospodarczych i upraw.
Właścicielom dotkniętym skutkami tych zmian zapewniono również dodatkowe wsparcie, w tym praktyczną pomoc w przeniesieniu gospodarstwa, rekompensatę za utratę zdolności kredytowej oraz renty dla osób zaprzestających działalności rolniczej.
Port Polska planuje uruchomić podobne programy dobrowolnego wykupu dla kolejnych odcinków linii „Y”, w tym na trasach Łódź–Wrocław i Sieradz–Poznań. Termin ich realizacji będzie zależał od uzyskania odpowiednich zezwoleń administracyjnych.
Prace projektowe dotyczące 140-kilometrowego odcinka linii dużych prędkości Warszawa–Łódź zbliżają się obecnie do końca. Firma rozpoczęła już procedury dialogu konkurencyjnego dotyczące 13-kilometrowego odcinka Kotowice–węzeł lotniskowy oraz 14,3-kilometrowego odcinka lotnisko–węzeł Bolimów, a kolejne przetargi mają zostać ogłoszone jeszcze w tym roku.
Odcinek Warszawa–Łódź, którego projekt uzyskał wsparcie UE w ramach instrumentu „Łącząc Europę”, ma zostać oddany do użytku pod koniec 2032 roku, wraz z nowym lotniskiem.
