Wraz z objęciem przez Cypr przewodnictwa w Radzie Unii Europejskiej ponownie pojawiła się dyskusja na temat braku transportu kolejowego na wyspie i jego szerszych implikacji dla europejskiej polityki transportowej .
Prezydencja zapewnia polityczną przestrzeń do rozpoczęcia prac przygotowawczych i planowania ewentualnego powrotu transportu kolejowego. Każda przyszła kolej na Cyprze zajmowałaby się przede wszystkim przepływami towarowymi, łącząc śródlądowe węzły logistyczne z portami i wspierając morskie szlaki transportowe obsługujące rynki europejskie i zagraniczne. Taki projekt nie tylko zmieniłby kształt transportu krajowego, ale także zbliżyłby Cypr do unijnych ram transportowych i logistycznych.
Poparcie dla zbadania tej koncepcji wyrażono na szczeblu UE, w tym przez komisarza odpowiedzialnego za zrównoważony transport. Dyskusja wykracza jednak poza infrastrukturę krajową i obejmuje szersze priorytety UE związane z bezpieczeństwem transportu i odpornością, czyli obszary, w których prezydencja Rady pełni rolę koordynacyjną.
Europejskie Stowarzyszenie Przemysłu Kolejowego (UNIFE) powiązało debatę cypryjską z kilkoma trwającymi obecnie pracami nad polityką UE. Jedną z nich jest zmiana dyrektywy w sprawie zamówień publicznych, która ma nastąpić w pierwszej połowie 2026 r. Z punktu widzenia branży przepisy dotyczące zamówień publicznych mają wpływ na bezpieczeństwo sieci kolejowych, ponieważ pozyskiwanie krytycznych systemów i komponentów spoza UE może powodować długoterminowe zagrożenia operacyjne i cyberbezpieczeństwa.
Bezpieczeństwo kolei jest również powiązane z dalszym wdrażaniem europejskiego systemu zarządzania ruchem kolejowym (ERTMS) wzdłuż głównych korytarzy. Szersze wdrożenie tego systemu jest postrzegane jako niezbędne do ograniczenia fragmentacji technicznej i zapewnienia kontrolowanego, interoperacyjnego ruchu transgranicznego, w tym transportu związanego z obronnością.
Kolej odgrywa kluczową rolę w umożliwianiu transgranicznych przemieszczeń wojskowych, pod warunkiem harmonizacji parametrów infrastruktury i norm technicznych. Podejście to opiera się na wcześniejszych działaniach promowanych podczas polskiej prezydencji w UE, które koncentrowały się na korytarzach służących zarówno celom cywilnym, jak i obronnym.
Kolejnymi kwestiami związanymi z bezpieczeństwem kolei pozostają redukcja kosztów i odporność cybernetyczna. Prace rozpoczęte podczas duńskiej prezydencji nad uproszczeniem przepisów i harmonizacją norm są postrzegane przez branżę jako istotne dla ograniczenia złożoności systemu i narażenia na cyberzagrożenia, a jednocześnie rozwiązania problemu presji finansowej w całym sektorze.
