Szwajcarski operator kolejowych przewozów towarowych dołącza do długiej listy firm walczących o swoje rentowne istnienie. Po Francji, Niemczech, Polsce i Czechach, SBB Cargo szuka sposobów, aby uczynić kolej towarową rentowną w czasach, gdy kolej towarowa traci swój udział w rynku, w przeciwieństwie do celu UE. SBB rozpoczęło szeroko zakrojoną restrukturyzację swojego działu transportu towarowego, pracując nad zmniejszeniem strat i reorganizacją działalności.
Roczne straty i presja na pokrycie kosztów
SBB Cargo Switzerland działa z rocznym deficytem w wysokości 80 milionów CHF, co stanowi równowartość około 83 milionów EUR. Oczekuje się, że dział przewozów towarowych będzie samowystarczalny finansowo, ponieważ nie jest klasyfikowany jako usługa publiczna zgodnie ze szwajcarskim prawem transportowym. Według firmy ta strata strukturalna jest spowodowana przestarzałym taborem, nieefektywnymi modelami operacyjnymi i spadającymi wolumenami.
Transport kombinowany generuje obecnie 18 mln CHF przychodów (ok. 18,7 mln EUR), ale ponosi straty w wysokości 12 mln CHF (12,5 mln EUR). Większość strat, prawie 80 mln CHF (83 mln EUR) rocznie, generują przewozy pojedynczych ładunków.
Zmniejszenie liczby terminali transportu kombinowanego i uruchomienie usługi transportu wahadłowego
Aby ograniczyć koszty, SBB zaprzestanie działalności na ośmiu terminalach transportu kombinowanego (CT) do końca 2025 r. Firma planuje wprowadzić uproszczony model transportu wahadłowego skoncentrowany na korytarzu północ-południe o wysokim popycie. Nowe połączenie między Dietikon i Stabio zostanie uruchomione z dwoma podróżami w obie strony dziennie - jedną dzienną i jedną nocną - począwszy od 2026 roku.
Podczas gdy transport drogowy stanowi obecnie tylko około 6% wolumenu transportu SBB Cargo, pozostaje on widoczną częścią działalności firmy. Restrukturyzacja może doprowadzić do około 70 dodatkowych ciężarówek dziennie na szwajcarskich drogach, czyli około 20 000 rocznie, jeśli przejście na kolej nie zrekompensuje zmniejszonego zasięgu CT.
SBB rozważa również przekazanie niektórych terminali operatorom zewnętrznym. Obiekty takie jak Cadenazzo mogą pozostać dostępne dla ruchu towarowego, zwłaszcza jeśli utrzyma się popyt ze strony klientów takich jak operatorzy pocztowi.
Pociągi partnerskie z DB Cargo zakończą działalność
Do końca 2025 r. SBB przestanie obsługiwać nierentowne usługi tranzytowe dla DB Cargo. Te tak zwane "pociągi partnerskie" są obecnie obsługiwane przez SBB Cargo w całej Szwajcarii od granicy niemieckiej do włoskiej. Oczekuje się, że DB Cargo przejmie operacje poza Chiasso. Inna współpraca z DB Cargo w zakresie przewozów importowych/eksportowych pozostaje nienaruszona.
Reforma pojedynczego ładunku w toku
System pojedynczego wagonu, który obsługuje ładunki mieszane dla różnych klientów w całym kraju, zostanie poddany gruntownemu przeglądowi. SBB współpracuje z kluczowymi klientami nad nowym, zoptymalizowanym kosztowo modelem produkcji. Żadne konkretne decyzje dotyczące wpływu na personel nie zostały ujawnione.
Koniec usługi rolling highway
RAlpin AG - spółka joint venture SBB, BLS i Hupac - zakończy świadczenie usługi Rolling Highway (RoLa) do grudnia 2025 r., wcześniej niż planowano wcześniej w 2028 r. W 2023 r. RoLa przewoziła 80 000 ciężarówek, co stanowiło 7% całego ruchu tranzytowego w Szwajcarii. Ograniczenia infrastrukturalne i zwiększone koszty przyczyniły się do wcześniejszego zaprzestania działalności. SBB zamierza utrzymać co najmniej 50% klientów RoLa poprzez inne usługi transportu kombinowanego bez nadzoru.
Wpływ na siłę roboczą i region Ticino
W ramach restrukturyzacji do końca 2025 r. zlikwidowanych zostanie 65 miejsc pracy w całej Szwajcarii. Obejmuje to około 40 stanowisk w Ticino. Według SBB w regionie nie są planowane żadne zwolnienia, a poszukiwane są wewnętrzne rozwiązania w celu przesunięcia pracowników, w szczególności na stanowiska maszynistów i infrastruktury.
SBB nadal zatrudnia około 2200 osób w Ticino. W ciągu ostatnich pięciu lat firma dodała 260 nowych miejsc pracy w kantonie i buduje nowy zakład w Arbedo-Castione, który stworzy ponad 360 miejsc pracy, w tym 80 praktyk zawodowych.
Koncepcja długoterminowa: "Suisse Cargo Logistics"
Transformacja jest zgodna z ramami "Suisse Cargo Logistics" przedstawionymi w 2022 roku. Koncentruje się ona na przenoszeniu ciężkich ładunków na kolej na duże odległości, przy jednoczesnym zachowaniu ścisłej integracji z logistyką drogową. Przyszła infrastruktura w ramach tego modelu wymaga dłuższych torów (400 m) i w pełni zautomatyzowanych systemów dźwigowych. SBB prowadzi rozmowy z władzami federalnymi i kantonalnymi, a także potencjalnymi klientami, w celu zabezpieczenia gruntów i finansowania.
Planowany jest rozwój transportu kombinowanego w ramach nowego systemu, jeśli model wahadłowy okaże się opłacalny. Ekspansja w całej Szwajcarii zależy od modernizacji infrastruktury i zautomatyzowanej zdolności przeładunkowej.
Rynek kolejowych przewozów towarowych w Szwajcarii
Szwajcarskie koleje towarowe działają w zliberalizowanym środowisku. Jedynie międzynarodowy korytarz północ-południe podlega mandatowi zmianowemu. Krajowy transport kolejowy jest napędzany przez rynek, a dotacje federalne są obecnie ograniczone czasowo. Szwajcarski parlament potwierdził wymóg pokrycia kosztów poprzez zmianę ustawy o transporcie towarowym na początku tego roku.
Skumulowane straty SBB Cargo w transporcie towarowym osiągnęły 1,3 mld CHF (1,35 mld EUR) w ciągu ostatnich kilku lat. Firma dąży do przywrócenia stabilności finansowej poprzez optymalizację sieci, zmniejszenie zasięgu usług i dostosowanie modeli operacyjnych.
