Comisión Nacional de los Mercados y la Competencia (CNMC), hiszpański organ ds. konkurencji, wyraził swoje poparcie dla inicjatywy Ministerstwa Transportu mającej na celu liberalizację krajowych usług kolejowych w zakresie podmiejskich, średniodystansowych i wąskotorowych przewozów kolejowych. Ruch ten ma na celu wprowadzenie konkurencyjnych przetargów na usługi obecnie zmonopolizowane przez Renfe Viajeros.
W 2023 r. prawie 500 milionów pasażerów skorzystało z tych publicznych usług kolejowych, wszystkie świadczone przez Renfe Viajeros bez uprzedniego przetargu. Obecna sytuacja w Hiszpanii kontrastuje z innymi krajami europejskimi, takimi jak Niemcy czy Czechy, gdzie przetargi na takie usługi są bardziej powszechne.
Umowa między Ministerstwem Transportu a Renfe Viajeros wymaga, aby co najmniej 3% wartości kontraktu było przedmiotem konkurencyjnego przetargu, co pozwoli nowym dostawcom usług na rozpoczęcie działalności do 1 stycznia 2026 roku. Ten wstępny przetarg ma na celu zbadanie zainteresowania przedsiębiorstw kolejowych i zdobycie doświadczenia w projektowaniu złożonych procesów przetargowych.
CNMC podkreśla znaczenie stopniowej liberalizacji w celu ograniczenia ryzyka. Zaleca opublikowanie harmonogramu, aby zapewnić sektorowi przejrzystość w zakresie tempa liberalizacji. Projekt rozporządzenia reguluje konkurencyjne przetargi na usługi publiczne zarządzane przez Generalną Administrację Państwową. Jednak rozporządzenie 1370/2007, które nakazuje przeprowadzanie przetargów na usługi publiczne z wyjątkiem szczególnych przypadków, ma również zastosowanie do władz regionalnych.
Aby zapewnić uczciwą konkurencję, CNMC opowiada się za środkami, które promują konkurencyjne przetargi jako standardową procedurę, a nie bezpośrednie udzielanie zamówień. W przypadku, gdy organy administracji publicznej rozważają bezpośrednie udzielanie zamówień, CNMC oceni, czy decyzje te są zgodne z wytycznymi Komisji Europejskiej. CNMC zaleca również, aby dokumenty dotyczące przetargów publicznych podlegały przeglądowi w celu zapewnienia, że zawierają one wszystkie niezbędne informacje dla uczestniczących w nich firm oraz w celu zneutralizowania wszelkiej przewagi konkurencyjnej posiadanej przez zasiedziałego operatora.
EL ECONOMISTA donosi: Bitwa o pociągi podmiejskie i średniodystansowe
Zielone światło od CNMC dla Ministerstwa Transportu na rozpoczęcie procesu liberalizacji oznacza, że po przetargu zwycięscy oferenci powinni rozpocząć obsługę tych linii od 2026 r., przełamując obecny monopol Renfe. Wczesne zainteresowanie jest wysokie, a firmy takie jak Renfe, Alsa i międzynarodowa Arriva wyraziły zamiar wzięcia udziału w przetargu, donosi El Economista.
Arriva, niedawno przejęta przez amerykański fundusz I Squared, wykazała żywe zainteresowanie procesem liberalizacji, dążąc do rozszerzenia swojej działalności w Hiszpanii. Unia Europejska wymaga od państw przeprowadzenia przetargów na świadczenie usług publicznych (PSO) do 2023 roku. Hiszpańskie Ministerstwo Transportu powierzyło Renfe świadczenie tych usług w całym kraju, z wyjątkiem Katalonii, od 2018 do 2027 roku, z opcją przedłużenia do 2033 roku.
Alsa, kolejny duży gracz na rynku autobusowym, również przygotowuje się do wejścia na rynek kolejowy, wraz z francuskim operatorem SNCF, który szuka możliwości w regionach takich jak Katalonia.
W kwietniu hiszpański rząd rozpoczął proces liberalizacji pociągów podmiejskich i średniodystansowych. Poparcie CNMC dla tego posunięcia jest zgodne z szerszymi trendami europejskimi, w których kilka krajów rozpoczęło już liberalizację swoich usług kolejowych, oferując wiele kontraktów w ramach konkurencyjnych przetargów.
Projekt ustawy o liberalizacji sugeruje przedłużenie umowy programowej Renfe do 2033 r., czemu sprzeciwia się CNMC, opowiadając się za otwarciem tych usług na konkurencję. Liberalizacja ta mogłaby znacząco przekształcić hiszpański rynek kolejowy, przyciągając prywatne firmy do ubiegania się o lukratywne kontrakty na usługi publiczne i potencjalnie podnosząc jakość i wydajność usług dla pasażerów w całym kraju.
